Sport is van ons allemaal. Toch wordt het trans mensen steeds moeilijker gemaakt om deel te nemen aan sport, zowel in de topsport als bij sportverenigingen. Met de nieuwe campagne Doe Sportief – Sport is van ons allemaal vragen Lush, Transgender Netwerk en Pride & Sports aandacht voor de uitsluiting van trans personen in de sport. Als onderdeel van de campagne lanceert Lush een limited edition bath melt, waarvan 75% van de verkoopprijs (excl. btw) naar Transgender Netwerk en Pride & Sports gaat. De campagne roept sporters, teams en verenigingen op om zich uit te spreken tegen uitsluiting en samen te werken aan een sportomgeving waarin iedereen zichzelf kan zijn.
Tekening: Lucas Braak
Sport is van ons allemaal – maar niet voor iedereen
In het publieke debat over trans personen in de sport ligt de nadruk steeds vaker op de vraag wie mag deelnemen aan welke categorie in de topsport. Daarbij wordt regelmatig gesteld dat trans sporters een oneerlijk voordeel zouden hebben ten opzichte van andere sporters. Tegelijkertijd worden de regels rondom deelname voor trans personen in verschillende sporten steeds verder aangescherpt.
Vanaf 2028 moeten alle vrouwelijke sporters bijvoorbeeld verplicht een seksetest ondergaan om zich te kwalificeren voor de vrouwencategorie op de Olympische Spelen. Die beslissing zorgt ervoor dat trans vrouwen (en ook sommige intersekse vrouwen) worden uitgesloten van deelname aan de Olympische vrouwencompetities. Waar het Internationaal Olympisch Comité (IOC) stelt dat het beleid de eerlijkheid en veiligheid van vrouwen in de sport moet beschermen, hebben mensenrechtenexperts van de Verenigde Naties juist ernstige zorgen geuit over de gevolgen ervan.
Deze ontwikkelingen gaan verder dan de topsport. Wanneer sportbonden bepalen wie wel en niet mag deelnemen, kan dat ook invloed hebben op de amateursport. Ook daar ervaren trans mensen uitsluiting en negatieve reacties. Sommige trans personen vermijden daarom bepaalde sporten, durven niet bij een team te gaan of voelen zich niet veilig genoeg om zichzelf te zijn tijdens het sporten.
Professioneel dartster Noa-Lynn van Leuven weet uit eigen ervaring wat de gevolgen van uitsluiting kunnen zijn.
“‘Als ik jou naar het damestoilet zie gaan sla ik je dood’, dat soort berichtjes krijg ik. Alleen omdat ik drie pijltjes naar een dartbord wil gooien.”
— Noa-Lynn van Leuven, professioneel dartster
Uitsluiting niet ‘gewoon’ maken
Een veilige en inclusieve sportomgeving ontstaat niet vanzelf. Sporters, teamgenoten, trainers en verenigingen kunnen allemaal bijdragen aan een plek waar iedereen zichzelf kan zijn. Dat begint met je uitspreken wanneer je uitsluiting ziet, je verdiepen in de ervaringen van trans sporters en binnen je eigen vereniging kijken naar de regels en cultuur.
Voor trans personen die op zoek zijn naar een veilige plek om te sporten, biedt Pride & Sports een club finder met inclusieve sportclubs en teams door heel Nederland. Sportverenigingen kunnen daarnaast gebruikmaken van de toolkit van Pride & Sports.
“‘All are Welcome, Always’ is ons uitgangspunt voor diversiteit en inclusie, voor zowel onze medewerkers als klanten. Het is ons leidende principe om een plek te zijn waar iedereen zich welkom voelt en zichzelf kan zijn. Dat betekent voor ons ook dat we ons uitspreken wanneer mensen worden buitengesloten of zich niet veilig voelen om zichzelf te zijn. Sport zou een plek moeten zijn waar iedereen mee kan doen. Met deze campagne willen we daarom niet alleen aandacht vragen voor de uitsluiting die trans mensen ervaren, maar ook ruimte maken voor het gesprek over hoe het anders kan.”
– Maria, Giving Coördinator bij Lush
“Iedereen moet kunnen sporten, geen uitzondering. Als we trans mensen uitsluiten van sport, verdedigen we alleen de grens van ons eigen ongemak. Iedereen verdient een plek op het sportveld. Met deze campagne willen we laten zien hoeveel mooier sport is als iedereen kan meedoen.”
– Remke Verdegem, voorzitter van Transgender Netwerk
“Een veilige sportomgeving begint niet bij een reglement, maar bij de mensen op en langs het veld: de trainer die ingrijpt en het team dat zegt: “jij hoort bij ons”. Veiligheid zit in mensen, niet in regels, wie trans sporters buitensluit maakt de sport niet eerlijker, wel kleiner.”
– Jan Pieter de Lugt, voorzitter van stichting Pride and Sports
Inner Truth bath melt: support de vrijheid om jezelf te zijn
