In de Eredivisie volleybal draait alles om kracht, tactiek en teamgeest. Maar om echt te kunnen presteren op het hoogste niveau, moet je vrij zijn in je hoofd. Erik van der Schaaf (32), passer-loper bij toonaangevend Draisma Dynamo Apeldoorn, weet als geen ander dat die vrijheid niet vanzelfsprekend is. Sinds kort is hij officieel ambassadeur van Pride and Sports en draagt hij onze boodschap letterlijk op zijn wedstrijdshirt. Wij spraken hem over zijn weg naar de top, de machocultuur in de kleedkamer en waarom organisaties als Pride and Sports harder nodig zijn dan ooit.
Foto door Mila Sombroek (@milasombroek.photography)
Erik is een drukke man. Hij combineert een topsportcarrière met een fulltime baan als securityspecialist. In het dagelijks leven test hij de digitale beveiliging van applicaties, in de avonduren en weekenden bewaakt hij het achterveld van Draisma Dynamo. “Volleybal is voor mij een uitlaatklep,” vertelt Erik. “Het is een omgeving waar ik me thuis voel en het beste in mezelf naar boven haal.”
Toch was dat gevoel van ’thuis zijn’ er niet altijd onvoorwaardelijk. Zoals veel lhbtiq+-sporters, worstelde ook Erik in zijn jeugd met zijn identiteit in een wereld waar heteronormativiteit de standaard is.
De angst om anders te zijn
“Tuurlijk heb ik obstakels ervaren,” blikt Erik terug op zijn jeugdjaren bij clubs als Smashing ’72 en VV Zaanstad. “In de puberteit ben je superalert op wat anderen van je denken. Als je dan een geheim bij je draagt, voelt dat extra zwaar. Je bent bang dat mensen je anders gaan behandelen als ze het zouden weten.”
Het zijn de subtiele, en soms minder subtiele signalen die een sportomgeving onveilig kunnen maken. “Grapjes of opmerkingen met een nare ondertoon, waarin mensen ‘homo’ als scheldwoord gebruiken, komen extra hard binnen. Ook al is het misschien niet zo bedoeld. Ik probeerde vroeger zo mannelijk mogelijk over te komen om maar niet op te vallen.”
Het verhaal van Erik onderstreept precies waarom Pride and Sports bestaat. Uit onderzoek blijkt telkens weer dat veel jonge queer sporters stoppen met hun sport omdat ze zich niet veilig of welkom voelen. De angst voor uitsluiting in de kleedkamer of langs de lijn is reëel.
Het stokpaardje van 2019
Voor Erik kwam de ommekeer op Nieuwjaarsdag 2019. Hij besloot het jaar te beginnen met een schone lei en postte een bericht op Instagram. “Ik dacht: dan is het meteen duidelijk voor iedereen en hoef ik het gesprek niet steeds opnieuw te voeren. Ik gebruikte het als een goed voornemen, een stok achter de deur.”
De reacties waren overwegend positief, en tot zijn verrassing ontdekte hij dat hij niet de enige was. “Het was fijn om te horen dat er meer queer spelers waren binnen het eredivisievolleybal. Iedere topsporter die openlijk zichzelf durft te zijn, is een inspiratie. Je voelt je minder alleen; je hebt iemand om je aan op te trekken.”
Waarom Pride and Sports?
Nu, jaren later en met flink wat levenservaring en sportieve titels op zak, wil Erik die persoon zijn voor de volgende generatie. Hij volgde Pride and Sports al langer. “De missie sprak me aan. Zeker met de huidige wereldwijde politieke spanningen vind ik het belangrijk om zichtbaar te blijven. Ik voel me geroepen om daaraan bij te dragen.”
Het belang van een organisatie als Pride and Sports reikt volgens Erik verder dan alleen een regenboogvlag hijsen. Het gaat om het creëren van bewustwording en het doorbreken van de stilte. “Sport moet een plek voor iedereen zijn. Clubs moeten alles doen om een veilige omgeving te creëren waar iedereen gewoon lekker kan bewegen. Maar vaak zit er onwetendheid achter kwetsende opmerkingen. Men beseft niet wat het teweegbrengt.”
Hier ziet Erik een taak voor iedereen: spreek die supporter op de tribune aan, corrigeer die teamgenoot en behandel als trainer iedereen gelijkwaardig. “Trek een duidelijke streep: tot hier en niet verder.”
Foto door Mila Sombroek (@milasombroek.photography)
Inclusie maakt teams sterker
Als Eredivisie-speler en securityspecialist kijkt Erik met een analytische blik naar inclusiviteit. Voor hem is het geen politiek statement, maar een voorwaarde voor succes. “In een teamsport heb je van nature veel verschillende personen bij elkaar. Mijn ervaring is dat dit een team juist sterker maakt. Zodra die verschillen worden omarmd, ga je nog beter samenwerken en werk je harder voor elkaar.”
Inclusie betekent voor Erik “hokjesoverstijgend denken”. Niet eisen dat iedereen hetzelfde is, maar wel dat iedereen als gelijke wordt behandeld. Of je nu lang of klein bent, welke lichaamsbouw je hebt of wat je seksuele voorkeur is.
Foto door Mila Sombroek (@milasombroek.photography)
“Ik zie je”
Met het logo van Pride and Sports op zijn borst hoopt Erik het gesprek over diversiteit in de topsport en daarbuiten te normaliseren. Zijn motivatie is helder: “Terugkijkend had ik het fijn gevonden om te weten dat er meer queer (eredivisie-)volleyballers waren. Als mijn zichtbaarheid nu voor anderen herkenning, steun of net dat duwtje in de rug kan zijn, is dat voor mij de moeite waard.”
Tot slot heeft hij een boodschap voor alle sporters die nu nog twijfelen of ze wel in de sportwereld passen, of die bang zijn om zichzelf te zijn: “Ik zie je. Je mag er zijn. Zoek iemand bij wie jij je veilig voelt en ga het gesprek aan. Niets moet, wel mag. Je bent nooit alleen.”
Wil je meer weten over wat Pride and Sports doet voor verenigingen en bonden. Of wil je zelf bijdragen aan een veilig sportklimaat? Bekijk onze projecten en meld je aan.
